FANDOM


Dopracować.png
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z regulaminem i zaleceniami edycyjnymi.

Należy poprawić w nim: treść, sekcje, spis treści .

Wazenie serca-sad Ozyrysa.jpg

Ważenie serca w Sali dwóch prawd - winieta z Księgi umarłych Hunefera; Teby, Nowe Państwo, XIX dyn.

Ozyrys (egip. Usir) - jeden z najważniejszych bogów Egiptu, początkowo lokalne bóstwo pochodzące prawdopodobnie z Delty Nilu.

Dzieje mitologiczne Edytuj

Narodziny Ozyrysa Edytuj

Wszystkowidzący bóg - Słońce okropnie się rozgniewał na boginię Nut, ponieważ dowiedział się, że bogini Nut weszła w tajemnicy związek małżeński z bogiem Gebem. Próżno się kryła - odnalazł ją i obrzucił strasznymi klątwami:

  • "Niech nie będzie takiego miesiąca ani roku , w którym mogła byś swoje dzieci urodzić!!!" - grzmiał.

Nut ze swoim zmartwieniem zwróciła się do boga Thota. przebiegły bóg chcąc jej dopomóc, zasiadł do gry w warcaby z Księżycem. Wygrał po jednej siedemdziesiątej każdego dnia w roku, te ułamki dni dały w sumie 5 dni. w ciągu tych 5 dni nut urodziła swe dzieci m.in. Ozyrysa. Kiedy się narodził odezwał się boski głos:

  • "Radujcie się ludzie! Oto przyszedł Pan Wszechrzeczy!"

Ozyrys był bardzo dobrym królem.

Panowanie Edytuj

Śmierć Ozyrysa Edytuj

Dokładnego momentu śmierci nie da się określić, jednakże teksty opisują okoliczności dotyczące z pewnością ostatnich chwil jego życia. Seth, brat Ozyrysa i Izydy zapragnął wpływów w Egipcie. Zaplanował podstęp mający na celu pozbawienie swego krewnego władzy. Zorganizował przyjęcie, którego centralnym wydarzeniem miało być ofiarowanie sarkofagu "jednemu z biesiadników" – dokładniej temu, kto był w stanie się tam zmieścić. Oczywiście, tym biesiadnikiem od początku był Ozyrys, a postawiony przez Setha warunek był pretekstem, by tamten pierwszy wszedł do środka.

Seth zatrzasnął pokrywę tak, by Ozyrys nie mógł z niej wyjść, rozproszył ucztujących i wrzucił sarkofag do Nilu, licząc na to, że zaniedługo wpadnie do morza, które jest poza kontrolą boskiej rodziny. Okazało się jednak, że skrzynia została zatrzymana przez drzewo i obrośnięta przez nie.

Poszukiwania szczątków Edytuj

Po pewnym czasie drzewo to w niemal niezmienionej formie stało się jedną z kolumn w pałacu arystokracji. Gdy Izyda dowiedziała się o tym, udała się do pałacu, by wyjąć sarkofag z wnętrza filaru. Zaopiekowała się wtedy jednym z dzieci i w ramach opieki podjęła nieudaną próbę nadania małemu dostojnikowi cech boskich. Być może ów epizod był podstawą do stworzenia podobnej perypetii w micie o greckiej bogini Demeter (bądź odwrotnie – Plutarch referując mit chciał przybliżyć obraz Izydy swoim pobratymcom).

Izydzie udało się odzyskać sarkofag, jednak Seth zdołał go otworzyć jako pierwszy i podzielił ciało Ozyrysa na 14 części. Jego słudzy rozproszyli je po całym Egipcie, zaś zrozpaczona bogini ponownie musiała podjąć się poszukiwań. Za każdym razem, gdy odnajdowała fragment ciała, wystawiała w tym miejscu pomnik – być może miało to na celu udawanie przed Sethem, że pogodziła się ze śmiercią małżonka a i zmylenie niektórych z jego sług, gdyby chcieli poszukiwać całego – rzekomo złożonego przed "pochówkiem" – ciała. Nietrudno też dostrzec, że u podstaw tego epizodu mógł lec fakt, że każde ważniejsze miasto chciało przyciągnąć wiernych relikwiami.

Bogini odnalazła wszystkie części, z jednym wyjątkiem – nie odnalazła genitaliów. Obie wersje mitu to wyjaśniające wiążą się ich przepadnięciem w Nilu. Pierwsza, podawana przez greckich referentów twierdzi, że narządy zostały zjedzone przez ryby, co tłumaczyłoby niechęć Egipcjan do tych stworzeń. Druga natomiast po prostu zagrzebuje boskie krocze w trzcinach, co ma wyjaśniać wieczną płodność nadrzecznej gleby.

Po odnalezieniu szczątków Izyda przystąpiła do ich złożenia i nadania ciału jedności. Różne są wersje dotyczące implantu, który zaszczepiono w miejscu krocza – od osobistego rękodzieła bogini poprzez zastąpienie odpowiednich części magicznie ukształtowanymi owocami (za radą Tota).

Ożywienie Edytuj

Objęcie władzy nad zaświatami Edytuj

Ozyrys jako sędzia umarłych Edytuj

Władca zaświatów, sędzia zmarłych, symbol wegetacji sił natury ("Ozyrys zbożowy" - odciśnięta z mułu zmieszanego z ziarnami zbóż "kiełkująca" figura Ozyrysa), wreszcie nawet bóstwo Nilu, księżyca, nieba, słońca. Jego imię jest niejasne - według zapisu hieroglificznego oznacza "siedzibę oka" (?). Wedle najpopularniejszych wątków teologii heliopolitańskiej był synem Nut i Geba, a bratem (i mężem) Izydy oraz Seta. W walce o władanie Egiptem (a więc pogłos predynastycznych walk plemiennych) został zabity przez Seta i poćwiartowany. Jego szczątki zebrała Izyda, następnie zostało ożywione przez bogów.

Bogiem zmarłych stał się jednoznacznie dopiero za V dynastii - ten jego aspekt ulegał z czasem "demokratyzacji": pierwotnie jedynie władcy, od Średniego Państwa już każdy Egipcjanin po śmierci miał prawo nazwać się "Ozyrysem".

Bóg przedstawiany był w postaci mumii władcy z koroną atef na głowie. Rolę głównego ośrodka kultu pełniło Abydos. Nie do końca zinterpretowane są także niektóre fetysze Ozyrysa, na przykład będące w czasach dynastycznych znakami nomów tj. zatknięty na drzewcu stożkowaty przedmiot (kołpak? prawzgórek? relikwiarz? pleciony ul??) zwieńczony długimi piórami. Zapewne istotne znaczenie fetysza było nieznane już nawet Egipcjanom od schyłku Starego Państwa. Hormon był jego panem.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki