FANDOM


Champollion

Portret Champolliona namalowany w 1831 roku przez Leona Cognieta

Jean-François Champollion le Jeune (młodszy) (ur. 23 grudnia 1790 w Figeac, zm. 4 marca 1832 w Paryżu) - francuski filolog i lingwista, uważany za twórcę naukowej egiptologii, zasłynął odczytaniem hieroglifów, poliglota - już jako nastolatek zajmował się językiem koptyjskim, stwierdzając, iż jest to ostatnia faza rozwoju języka staroegipskiego.

Posługując się trójjęzycznym "kamieniem z Rosetty" położył podwaliny pod prawidłowe odczytywanie hieroglifów. Wstępne wyniki ogłosił w 1822 roku w broszurze Lettre a M.Dacier relative a l'alphabet des hieroglyphes (...). Wykazał wielowartościowość znaków hieroglificznych (semantyczną lub fonetyczną, istnienie determinatywów). Próbował odtwarzać struktury jezykowe. Lingwistyka nie wyczerpywała egiptologicznych zainteresowań Champolliona - badał i opisywał także wierzenia i chronologię. W latach 1828-29 przebywał w Egipcie zwiedzając większość znanych wówczas stanowisk, pilnie zapoznawał się z dostępnymi w Europie zbiorami zabytków Egipskich.

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i początek edukacjiEdytuj

Jean-François Champollion urodził się 23 grudnia 1790 o godzinie drugiej w nocy, w miasteczku Figeac, w południowo-wschodniej Francji. Był najmłodszym synem Jacques`a Champolliona, właściciela księgarni i jego żony Jeanne François. W wieku pięciu lat samodzielnie nauczył się czytać. Nauczycielami młodego Champolliona były jego siostry: Térèsa, Pétronilla i Marie Jeanne oraz starszy brat Jacques Joseph ponieważ rewolucja doprowadziła do zamknięcia szkół kościelnych. Nie mając jeszcze siedmiu lat pierwszy raz usłyszał słowo Egipt przy okazji planowanego przez brata udziału w wyprawie napoleońskiej, który jednak nie doszedł do skutku. Kiedy było to już możwiliwe Jean François został wysłany do szkoły podstawowej, gdzie obowiązkowa matematyka i ortografia (za którymi Champollion nie przepadał) spowodowały wynajęcie przez rodziców prywatnego nauczyciela.

GrenobleEdytuj

W roku 1801, mając dziesięć lat, wyjechał z bratem, który opłacał mu od tej pory edukację, do Grenoble. W nowej szkole, Champollion nauczył się łaciny i greki a następnie rozpoczął studiowanie arabskiego, hebrajskiego i syriackiego. W Grenoble poznał Jean Baptiste Jesepha Fouriera, członka wyprawy napoleońskiej. Rozmowa ze słynnym naukowcem miała podobno skłonić Jean François do zgłębiania tajemnic starożytnego Egiptu, a przede wszystkim do próby odczytania hieroglifów. Champollion zaczął również uczęszczać do nowo utworzonego liceum państwowego, otrzymawszy stypendium zobowiązany był opłacać tylko część czesnego. Pieniądze na naukę wciąż otrzymywał od brata. W tym czasie samodzielnie zgłębiał włoski, angielski i niemiecki.

Studia w ParyżuEdytuj

W 1807 zbuntował się przeciwko programowi edukacji narzucającemu przymusową matematykę i zdecydował się na studia języków starożytnych w Paryżu. W lecie tego samego roku opracował pierwszą historyczną mapę Egiptu i rozpoczął zbieranie materiałów do swojej książki Egipt pod panowaniem faraonów, która w całości ukazała się siedem lat później. Po przedstawieniu przed komisją Akademii ukończonego wstępu wspomnianego wyżej dzieła został przyjęty jako członek Akademii w Grenoble mając jedynie siedemnaście lat. Chcąc odczytać hieroglify posłużył się językiem koptyjskim, którego nauczył się od egipskiego księdza. Jednocześnie studiował w Collége de France, Ecole des Lanques Orientales i Bibliothéque Nationale w Paryżu. Rozpoczął także naukę pod kierunkiem specjalisty językowego - Silvestre`a de Sacy.

ProfesorEdytuj

W 1809 Champollion został profesorem historii starożytnej na uniwersytecie w Grenoble, gdzie zatrudniono również jego brata, Jacquesa Josepha. Jean François nie był jednak zadowolony z tej pracy, z uwagi na niską pensję i kłopotliwe uczenie kolegów z liceum. W 1813 oświadczył się Rosinie Blanc, córce zamożnego rękawicznika, jednak rodzina nie wyraziła zgody na to małżeństwo. W marcu 1815 Jean François i Jacques Joseph spotkali się z Napoleonem, którego byli gorącymi zwolennikami. Z powodu głośnego wyrażania swoich poglądów, po klęsce Napoleona, zostali w 1816 zwolnieni ze stanowisk w Grenoble i powrócili do Figeac. Rok później Jean François znów mieszkał w Grenoble, gdzie w 1818 ożenił się wreszcie z Rosine Blanc.

Podczas dwóch lat pobytu w areszcie domowym zajmował się wciąż studiowaniem inskrypcji na kamieniu z Rosetty, zbierając w między czasie spory materiał porównawczy. Francuski architekt Jean Nicolas Kuyot, przyjaciel Champolliona, odbył w latach 1818-1819 podróż do Egiptu, z której przywiózł koledze sporządzone przez siebie kopie napisów hieroglificznych. Champollion skorzystał także z inskrypcji jakimi pokryty był odnaleziony w 1815 roku obelisk z File. Porównując kartusze Kleopatry z kartuszami wyrytymi na kamieniu z Rosetty uzyskał wstępne wyniki, konieczne do odczytania pisma hieroglificznego.

W 1821 roku Champollion przyjechał do Paryża i z polecenia barona Dacier przyjęto go do Académie des Inscriptions et des Belles Lettres. W 1822 opublikował słynny "List do pana Dacier dotyczący alfabetu hieroglifów fonetycznych", w którym zawarł istotę pisma hieroglificznego. Założenia odkryte przez Champolliona spotkały się z ostrą krytyką, m.in. profesora de Sacy. Włosi inaczej przyjeli odkrycie. W 1824 Champollion przyjął zaproszenie z ich strony i zajął się katalogowaniem kolekcji egiptologicznej w Turynie. Przez pół roku czytał inskrypcje na oryginalnych zabytkach, o czym marzył od lat. Podjął się również poskładania fragmentów słynnego "Kanonu turyńskiego". Opis kolekcji Drovettiego opublikował w formie dwóch "listów". Champollion odniósł wielki sukces, co zaowocowało zaproszeniami od uczonych, koronowanych głów a także papieża Leona XII.

Francja dopiero po tych sukcesach doceniła geniusz Champolliona. W 1826 roku rząd zlecił mu podróż do Livorno, portu położonego niedaleko Pizy. Champollion zakupił tam dla Luwru egipskie zbiory angielskigo konsula w Egipcie, Henry`ego Salta. Podczas wykonywania zlecenia otrzymał list z Paryża o nominacji swojej osoby na kierownika działu sztuki egipskiej w Luwrze. Zgromadzoną kolekcję poszerzył o obiekty zakupione od Drovettiego.

CiekawostkiEdytuj

  • Bliskim znajomym Champolliona był Polak, Stanisław Szczęsny Kossakowski. Champollion uczynił go "adresatem" listu stanowiącego polemikę w kwestii pewnych aspektów odczytywania hieroglifów: Ecritures egyptiennes (1825).


BibliografiaEdytuj

  • Ceram C.W., Champollion i trójjęzyczny Kamień z Rosetty ; Zdrajca stanu odcyfrowuje hieroglify [w:] Bogowie, groby i uczeni, Warszawa, PIW, 1987, ISBN 83-06-001510-X
  • Myśliwiec K., Od Herodota do Champolliona [w:] Święte znaki Egiptu, Warszawa, Iskry, 1990, ISBN 83-207-0970-9
  • Tyldesley J., EGIPT. Jak zaginiona cywilizacja została na nowo odkryta, Warszawa, Prószyński i S-ka SA, 2006, ISBN 83-7469-395-9

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki